VETERINARSKA KLINIKA
O NAMA
POSLOVANJE
USLUGE
SAZNAJTE VIŠE
KONTAKT
 

SMETNJE U PROHODNOSTI CREVA


Smetnje u prohodnosti tankih creva koja za posledicu imaju nemogućnost ili otežan prolaz sadržaja creva, su problem koji se dosta često sreće u veterinarskoj praksi malih životinja. Obstrukcije tankih creva mogu po trajanju da budu akutne ili hronične. Prema (ne)mogućnosti pasaže sadržaja kroz creva opstrukcije mogu da budu totalne ili parcijalne. Crevne opstrukcije se dele i prema tome da li je zbog opstrukcije došlo do promena na krvnim sudovima tog segmenta creva. Jednostavne opstrukcije su one kod kojih do oštećenja krvnih sudova nije došlo, a strangulacione su takve opstrukcije koje dovode do oštećenja pripadajućih krvnih sudova. Prema uzroku pojave opstrukcija, delimo ih na opstrukcije usled uzorka koji se nalazi van crevnog volumena, na opstrukcije čiji se uzrok nalazi u volumenu creva, na opstrukcije koje nastaju usled zadebljanja zida creva, na opstrukcije koje nastaju zbog poremećaja u funkciji creva i na urođena oboljenja.

Opstrukcije creva čiji se uzrok nalazi van lumena creva nastaju usled kompresije na zid tankih creva, tako da dolazi do smetnje ili totalne nemogućnosti pasaže sadržaja kroz creva. Uzroci ovakvih opstrukcija mogu da budu tumori, uvećani limfni čvorovi, priraslice, kile u koje dospeju tanka creva, vezivanje creva (volvulus), uvrnuće creva (invaginatio).

Opstrukcije tankih creva koja nastaju usled zadebljanja samog zida creva uzrokovane su zapaljenskim procesima na crevima, tumorima, ožiljcima, apcesima.

Opstrukcije čiji se uzrok nalazi u samom lumenu creva najčešće su izazivane najrazličitijim stranim tela koja životinje mogu da unesu. Problem sa unošenjem stranih tela u organizam pretežno se sreće kod mladih životinja koje iz radoznalosti u usta unose najrazličitije predmete, mada se ovakvi problemi nikako ne isključuju i kod odraslih životinja. Kod odraslih životinja uzroci opstrukcije su na prvom mestu kosti a zatim igračke i predmeti koje životinje kroz igru slučajno progutaju. Kod mačaka se strana tela u digestivnom traktu sreću ređe nego kod pasa jer su mačke opreznije prilikom unošenja namirnica i predmeta.

Funkcionalne opstrukcije tankih creva su opisane, ali su retke. Kod funkcionalnih opstrukcija ne postoji mehanički uzrok koji sprečava ili otežava pasažu hrane, već je u pitanju problem u pokretljivosti creva. Creva su slabo ili uopšte nisu pokretna čitavom svojom dužinom ili na pojedinim segmentima, tako da dolazi do nagomilavanja hrane i tečnosti u njima.

Urođene anomalije na crevima vrlo često otežavaju normalnu pasažu sadržaja kroz lumen creva. U zavisnosti od vrste anomalije, štene ili mače mogu da ispoljavaju simptome odmah po rođenju, ali se često simptomi javljaju tek onda kada životinja počinje da se pehranjuje ili da uzima čvršću hranu.

Opstrukcija creva nastala iz bilo kog od navedenih uzroka, dovodi do simptoma koji mogu da budu vrlo ozbiljni i da ugroze život životinje. Dolazi do gubitka tečnosti i elektrolita kao i do poremećaja u njihovom odnosu, kao i do razvoja endotoksičnog ili septičkog šoka. Rastezanje zida creva ispred mesta opstrukcije i posledice koje ovo rastezanje izaziva je glavni uzrok pojave kliničkih simptoma. U delu creva ispred mesta opstrukcije dolazi do izrazitog porasta broja bakterija, a samim tim dolazi i do povećanja količine bakterijskih egzo i endotoksina. Neki egzotoksini deluju na sluzokožu creva i smanjuju ili sprečavaju apsorpciju sadržaja, a povećavaju sekreciju, i na taj način dovode do gubitka tečnosti iz organizma. Dolazi i do resorpcije endotoksina u krvotok i razvija se endotoksemija i endotoksični šok.


Klinički znaci

U zavisnosti od mesta opstrukcije, kao i u zavisnosti od toga da li je opstrukcija totalna ili parcijalna, i da li je u pitanju prosta ili strangulaciona opstrukcija, ispoljavaće se i klinički simptomi.

Kada je u pitanju na primer parcijalna, prosta opstrukcija, simptomi su u početku vrlo blagi, gotovo neprimetni. Oboleli pas ili mačka povremeno pokazuju nejasne kliničke simptome: uznemireni su, stenju, cvile, odbilaju hranu, deŠava se i da povraćaju, ali periodi sa simptomima se smenjuju sa periodima kada se životinja sasvim normalno ponaša, eventualno, s vremena na vreme pokaže neki od navedenih simptoma. Međutim, kako vreme prolazi, simptomi postaju sve izraženiji, životinja mršavi, neraspoložena je, apetit joj je slab, povraća sve češće i intenzivnije, bezvoljna je. Telesna temperatura u početku nije povišena, ali kasnije, sa napredovanjem kliničke slike, može da dođe i do porasta telesne temperature. Ponekad prođe i po četiri nedelje od početka bolesti pa do pojave za vlasnika jasno uočljivih simptoma. Ima i slučajeva kada se simptomi razvijaju mesecima pa i godina, na primer u slučaju pojave i porasta tumora u trbušnoj duplji koji kako raste, vrši sve veći i veći pritisak na creva.

Kod totalnih ili strangulacionih opstrukcija creva simptomi su drastičniji i klinička slika je puno dramatičnija. Životinja naglo počinje da povraća, apatična je, potpuno odbija hranu, teško ustaje, uznemirena je, pokazuje bolnost u predelu trbuha. Opšte stanje životinje se rapidno pogoršava, i ako ne dođe do blagovremene intervencije veterinara, životinja uginjava.


Dijagnoza

Vlasnik veterinaru treba da ispriča što više o svim simptomima koje je kod svog ljubimca primetio, kao i da skrene pažnju veterinaru ako njegov ljubimac ima naviku da u usta uzima različite predmete. Važno je da vlasnik ispriča i to da li je njegov ljubimac bolovao od neke bolesti u poslednje vreme, naročito treba da naglasi ako je imao bilo kakve digestivne smetnje i kako su se one manifestovale.

Veterinar opštim kliničkim pregledom može da dobije važne podatke koji će mu pomaći u postavljanju konačne dijagnoze. Naročitu pažnju veterinar obraća na izgled i boju vidljivih sluzokoža pacijenta kao i na prepipavanje abdominalne regije. Prepipavanjem abdomena veterinar može da postavi sumnju na postojanje invaginacije creva, na postojanje stranog tela ili tumora u abdomenu.

Vrlo važan metod u dijagnostici opstruktivnih poremećaja u crevima je rentgenološki pregled. Uz pomoć rentgenološkog pregleda nativnom grafijom i uz pomoć kontrasta najčešće je moguće postaviti tačnu dijagnozu.

Ultrazvučni pregled je takođe koristan metod za dijagnostiku jer njime mogu da se otkriju tumori u abdomenu, invaginacije, često i strana tela.

Labaratorijski pregledi najčešće ne daju presudne podatke za postavljanje dijagnoze ali su važni jer govore o opštem stanju pacijenta i o eventualnom postojanju endotoksemija. Posebno je važno da veterinar ima uvid u opšte stanje pacijenta ako opstruktivni problem mora da se rešava hiruškom intervencijom.


Terapija

U terapiji opstruktivnih oboljenja creva najvačnije je, ako je moguće, otkloniti uzrok koji je do opstrukcije doveo. Uzrok opstrukcije se u najvećem broju slučajeva rešava operativnim zahvatom. Veterinar treba da proceni da li operativni zahvat može da se izvrši odmah po dijagnostikovanju oboljenja ili je potrebno da se prethodno, koliko je moguće, stabiliše stanje pacijenta. Svaki pacijent koji treba da bude operisan podvrgava se davanju infuzionih rastvora i lekovitih sredstava koji poboljšavaju opšte stanje. U zavisnosti od trajanja oboljenja kao i stepena opstrukcije, zavisiće i uspeh hiruškog zahvata kao i kasniji oporavak pacijenta. Neke životinje se po zahvatu, uz odgovarajuće mere nege, ishrane i držanja brzo i lako oporavljaju, dok kod nekih koje su duže bolovale ili kod kojih je postojala totalna opstrukcija creva, period oporavka traje mnogo duže, a moguće su i trajne posledice.

Opstruktivna oboljenja creva čiji je uzrok funkcionalni poremećaj creva se leče konzervativnim metodama. Međutim, za pse ili mačke sa ovakvim oboljenjima, prognoza je jako loša. Ovakvim životinjama je gotovo uvek potreban svakodnevni tretman i savesna i uporna nega vlasnika i veterinara, ali i pored toga,često terapija ne daje najbolje rezultate.



dipl.vet.spec.Nikoleta Novak

gore